Psikoteknik; sürücülerin güvenli araç kullanımını sağlayan zihinsel ve psikomotor yetenek düzeylerinin bilgisayar destekli testler aracılığıyla ölçülmesidir. Değerlendirmede algı, dikkat, hafıza, muhakeme ve hız–mesafe tahmini gibi zihinsel özelliklerin yanı sıra tepki hızı ve el–ayak koordinasyonu gibi psikomotor beceriler de test edilir.
Psikoteknik değerlendirme raporu, bu testlerin sonucunda sürücünün trafikte güvenli araç kullanımı için gereken yeterliliğe sahip olup olmadığını gösteren resmî belgedir. Halk arasında “psikoteknik belgesi” olarak bilinir.
Nasıl değerlendirilir?
Testlerde elde edilen sonuçlar, geniş örneklemlerle belirlenmiş norm değerlerle karşılaştırılır. Böylece kişinin performansı, güvenli sürüş için gerekli görülen düzeyle kıyaslanarak değerlendirilir.
Yasal dayanak
Psikoteknik değerlendirmenin nasıl yapılacağı Karayolları Trafik Yönetmeliği ve eki 4 sayılı Cetvel ile belirlenmiştir. Testler, il sağlık müdürlüklerince ruhsatlandırılan psikoteknik değerlendirme merkezlerinde, psikolog sorumluluğunda uygulanır.
Hangi testler uygulanır?
- Dikkat: Uzun süreli ve seçici dikkatin ölçülmesi
- Anlama ve değerlendirme: Görsel şekiller arasındaki ilişkileri kavrayarak doğru sonuca ulaşabilme
- Hız ve mesafe algısı: Hareket eden bir uyaranın hızını ve uzaklığını doğru tahmin edebilme
- Geniş görüş alanı: Yaklaşık 140 derecelik görüş alanında uyaranları fark edebilme
- Görsel süreklilik ve görsel bellek: Şekil algılamada süreklilik ve görsel bilgiyi akılda tutabilme
- Tepki hızı: Uyaranlara el ve ayakla verilen tepkilerin hızı ve doğruluğu
- Koordinasyon: Farklı uzuvların aynı anda ve uyum içinde kullanılması
- Kişilik ve tutum: Trafikte uyum, tutum ve öfke kontrolüne ilişkin değerlendirme
Test ne kadar sürer?
Yönetmelik gereği test bataryasının tamamı uygulanır; kısaltılmış uygulama yapılamaz ve değerlendirme en az bir saat sürer. Randevuyla gelen sürücüler merkezimizde sıra beklemeden teste başlayabilir.
Psikoteknik raporu ne kadar geçerlidir?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği ve Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliği'ne göre ticari araç sürücülerinin psikoteknik değerlendirme raporunu beş yılda bir yenilemesi gerekir. Ehliyet iadesi gibi durumlarda alınan raporlar ise ilgili işlem için düzenlenir.
Rapor nasıl düzenlenir ve sorgulanır?
Psikoteknik değerlendirme raporları elektronik sistem üzerinden e-imzalı olarak düzenlenir. Raporunuzu e-Devlet'teki “e-İmzalı Psikoteknik Değerlendirme Raporları Sorgulama” hizmetinden görüntüleyebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Trafik mevzuatı sık değiştiğinden kendi durumunuza ilişkin güncel bilgiyi ilgili kurumlardan teyit ediniz.